Przeciwdziałanie Przemocy Domowej

Przemoc – informacje ogólne

Przemoc domowa – to jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie, wykorzystujące przewagę fizyczną, psychiczną lub ekonomiczną, naruszające prawa lub dobra osobiste osoby doznającej przemocy domowej, w szczególności:

  1. narażające tę osobę na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia lub mienia,
  2. naruszające jej godność, nietykalność cielesną lub wolność, w tym seksualną,
  3. powodujące szkody na jej zdrowiu fizycznym lub psychicznym, wywołujące u tej osoby cierpienia i krzywdy,
  4. ograniczające lub pozbawiające tę osobę dostępu do środków finansowych lub możliwości podjęcia pracy lub uzyskania samodzielności finansowej,
  5. istotnie naruszające prywatność tej osoby lub wzbudzające u niej poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia, w tym podejmowane za pomocą środków komunikacji elektronicznej,

Osobą dotkniętą przemocą domową należy przez to rozumieć:

  1. małżonka, także w przypadku gdy małżeństwo ustało lub zostało unieważnione, oraz jego wstępnych, zstępnych, rodzeństwo i ich małżonków,
  2. wstępnych i zstępnych oraz ich małżonków,
  3. rodzeństwo oraz ich wstępnych, zstępnych i ich małżonków,
  4. osobę pozostającą w stosunku przysposobienia i jej małżonka oraz ich wstępnych, zstępnych, rodzeństwo i ich małżonków,
  5. osobę pozostającą obecnie lub w przyszłości we wspólnym pożyciu oraz jej wstępnych, zstępnych, rodzeństwo i ich małżonków,
  6. osobę wspólnie zamieszkującą i gospodarującą oraz jej wstępnych, zstępnych, rodzeństwo i ich małżonków,
  7. osobę pozostającą obecnie lub w przeszłości w trwałej relacji uczuciowej lub fizycznej niezależnie od wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania,
  8. małoletniego – wobec których jest stosowana przemoc domowa.

Osoba stosująca przemoc domową – to pełnoletni, który dopuszcza się przemocy domowej wobec osób wymienionych wyżej

Świadek przemocy domowej – należy przez to rozumieć osobę, która posiada wiedzę na temat stosowania przemocy domowej lub widziała akt przemocy domowej.

Przez osobę doznającą przemocy domowej należy także rozumieć małoletniego będącego świadkiem przemocy domowej wobec osób wymienionych wcześniej.

Najczęstsze formy przemocy w domowej to:

  • fizyczna – naruszenie nietykalności fizycznej. Przemoc fizyczna to wszelkiego rodzaju działania, zachowania wobec drugiej osoby powodujące uszkodzenie ciała lub niosącym takie ryzyko, np. popychanie, szarpanie, ciągnięcie, szturchanie, klepanie, klapsy, ciągnięcie za uszy, włosy, szczypanie, kopanie, bicie ręką, pięścią, uderzenie w twarz, przypalanie papierosem, duszenie, topienie, pozostawienie w niebezpiecznym miejscu, nie udzielenie niezbędnej pomocy, krępowanie ruchów, itp.;
  • psychiczna – naruszenie godności osobistej. Przemoc psychiczna zawiera przymus i groźby np. wyśmiewanie opinii, poglądów, przekonań, religii, pochodzenia, narzucanie swojego zdania, obrażanie, wyzywanie, osądzanie, ocenianie, krytykowanie, straszenie, szantażowanie, grożenie, nieliczenie się z uczuciami, krzyczenie, oskarżanie, obwinianie, izolowanie i ograniczanie kontaktów z innymi osobami, lekceważenie, wymuszanie posłuszeństwa itp.;
  • seksualna – naruszenie intymności. Przemoc seksualna polega na zmuszaniu osoby do aktywności seksualnej wbrew jej woli np. wymuszanie pożycia, obmacywanie, gwałt, zmuszanie do niechcianych praktyk seksualnych, sadyzm w pożyciu, nieliczenie się z partnerką/partnerem, komentowanie szczegółów anatomicznych, ocenianie sprawności seksualnej itp. Przymus może polegać na bezpośrednim użyciu siły lub emocjonalnym szantażu;
  • ekonomiczna – naruszenie własności. Przemoc ekonomiczna wiąże się z celowym niszczeniem czyjejś własności, pozbawianiem środków lub stwarzaniem warunków w których nie są zaspokajane niezbędne potrzeby np. niszczenie rzeczy, włamanie do zamkniętego osobistego pomieszczenia, kradzież, używanie rzeczy bez pozwolenia, zabieranie pieniędzy, dysponowanie czyjąś własnością, zaciąganie pożyczek „na wspólne konto”, sprzedawanie osobistych lub wspólnych rzeczy bez uzgodnienia, zmuszanie do spłacania długów itp.;
  • zaniedbanie – naruszenie obowiązku do opieki ze strony osób bliskich. Jest formą przemocy ekonomicznej i oznacza np. nie dawanie pieniędzy na utrzymanie, pozbawianie jedzenia, ubrania, schronienia, brak pomocy w chorobie, nie udzielenie pomocy, uniemożliwianie dostępu do miejsc zaspokojenia podstawowych potrzeb tj. mieszkania, kuchni, łazienki, łózka itp.

Przemoc domowa rzadko bywa zjawiskiem incydentalnym, jednorazowym. Często ma dłuższą historię, zjawisko przemocy charakteryzuje się cyklicznością następowania po sobie określonych faz:

  • faza narastania napięcia charakteryzuje się wzrostem napięcia i agresji u sprawcy. Sprawca przemocy staje się drażliwy, każdy drobiazg wywołuje jego złość, poirytowanie, prowokuje kłótnie i staje się coraz bardziej niebezpieczny. Reakcją osoby doświadczającej przemocy jest zazwyczaj chęć opanowania sytuacji za każdą cenę, próbuje uspokoić sprawcę, spełnia jego zachcianki i dokładnie wywiązuje się ze swoich obowiązków. Zdarza się, że w momencie, kiedy napięcie staje się nie do zniesienia, ofiara sama wywołuje awanturę, żeby „mieć to już za sobą”;
  • faza gwałtownej (tzw. ostrej) przemocy charakteryzuje się wybuchem agresji u sprawcy. Wybuch wywołuje najczęściej jakiś drobiazg. Sprawca staje się gwałtowny, niebezpieczny, traci kontrolę nad zachowaniem. Poza przemocą fizyczną używa również innych jej form. Po zakończeniu wybuchu agresji ofiara jest w szoku, odczuwa wstyd, przerażenie, bezsilność. Ofiara zaczyna szukać pomocy;
  • faza miodowego miesiąca charakteryzuje się skruchą ze strony sprawcy, który stara się znaleźć jakieś wytłumaczenie dla tego, co zrobił. Obiecuje, że nigdy się to nie powtórzy, próbuje zdobyć przebaczenie i ponowne zaufanie ofiary. Pod wpływem zapewnień sprawcy oraz zmiany jego postępowania, ofiara zaczyna wierzyć w jego przemianę i jednorazowy charakter przemocy. Sprawca czuje się bezkarnie i utwierdza się w przekonaniu, że następnym razem również uzyska przebaczenie. Prawdziwe zagrożenie, jakie niesie za sobą faza „miodowego miesiąca” jest związane z tym, że przemoc w następnym cyklu jest zazwyczaj gwałtowniejsza, okresy „miodowego miesiąca” stają się coraz krótsze, w końcu zanikają.

Osobie doznającej przemocy domowej udziela się bezpłatnej pomocy, w szczególności w formie:

  1. poradnictwa medycznego, psychologicznego, prawnego, socjalnego, zawodowego i rodzinnego;
  2. interwencji kryzysowej i wsparcia;
  3. ochrony przed dalszym krzywdzeniem, przez uniemożliwienie osobie stosującej przemoc domową korzystania ze wspólnie zajmowanego mieszkania z osobą doznającą przemocy domowej oraz zakazanie kontaktowania się i zbliżania się do osoby doznającej przemocy domowej;
  4. zapewnienia osobie doznającej przemocy domowej bezpiecznego schronienia w specjalistycznym ośrodku wsparcia dla osób doznających przemocy domowej;
  5. badania lekarskiego w celu ustalenia przyczyn i rodzaju uszkodzeń ciała związanych z użyciem przemocy domowej oraz wydania zaświadczenia lekarskiego w tym przedmiocie;
  6. zapewnienia osobie doznającej przemocy domowej, która nie ma tytułu prawnego do lokalu zajmowanego wspólnie z osobą stosującą przemoc domową, pomocy w uzyskaniu mieszkania.

—————————————

 

INFORMACJA O REALIZACJI GMINNEGO PROGRAMU

 PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE

I OCHRONY OFIAR NA LATA 2020-2024

  

Realizacja zadań związanych z przeciwdziałaniem przemocy w rodzinie przez gminę wynika z aktualnie obowiązujących przepisów prawa tj. Ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, Ustawy o pomocy społecznej, Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2021.

Przemoc w rodzinie to jednorazowe albo powtarzające się , umyślne działanie naruszające prawa lub dobra osobiste osób, w szczególności narażające ich godność, nietykalność cielesną, wolność – w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym.  

Ofiarą przemocy w rodzinie mogą być :

  1. współmałżonkowie,
  2. partnerzy w związkach nieformalnych,
  3. dzieci,
  4. osoby starsze,
  5. osoby niepełnosprawne.

Najczęstsze formy przemocy w rodzinie to:

1) przemoc fizyczna:

bicie, popychanie, kopanie, duszenie, bicie przedmiotami, parzenie, policzkowanie…

2) przemoc psychiczna:

wyśmiewanie, szydzenie, lżenie, karanie przez odmowę uczuć, okazywanie braku szacunku, poddawanie stałej krytyce, kontrolowanie i ograniczenie kontaktu z bliskimi…

3) przemoc seksualna:

wymuszanie pożycia seksualnego, wymuszanie nieakceptowanych praktyk seksualnych, wymuszanie seksu z osobami trzecimi, demonstrowanie zazdrości.

Przemoc w rodzinie jest przestępstwem ściganym przez prawo i podlega karze.

W celu przeciwdziałania zjawiska przemocy na terenie gminy opracowano Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i Ochrony Ofiar Przemocy na lata 20202024. Program został przyjęty przez Radę Gminy na Sesji w dniu 29.01.20 r. Uchwałą Nr XV/114/20/ zmieniono Uchwałą Nr XXIX/229/21 Rady Gminy Gorlice z dnia 19.04.2021 r.

W 2021 roku udzielono 197 porad osobom doznającym przemocy (99 telefonicznie + 98 osobiście).

Pracą Zespołu kieruje Gminny Koordynator  Grażyna Brzeziańska – Starszy Specjalista Pracy Socjalnej w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Gorlicach.    

Zespół Interdyscyplinarny spotyka się w każdy ostatni piątek kwartału. W 2021 roku odbyło się cztery spotkania (3 spotkania osobiście + 1 spotkanie telefonicznie).

Głównym zadaniem  Zespołu, Grup Roboczych  było dbanie o bezpieczeństwo ofiary, działania w kierunku zatrzymania przemocy oraz udzielanie wsparcia zarówno finansowego jak i psychicznego (udzielanie poradnictwa specjalistycznego).

W minionym roku założono 21 Niebieskich Kart. Najczęstszy rodzaj zgłaszanych spraw to: przemoc fizyczna, przemoc psychiczna, alkoholizm.

Przeprowadzono 20 interwencji, głównie w formie rozmowy z ofiarą i sprawcą przemocy, w wyniku których wypełniano wnioski do Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, przeprowadzano wywiady środowiskowe, kierowano osoby doznające przemocy do psychologa, prawnika  a w razie potrzeby do Gorlickiego Ośrodka Interwencji Kryzysowej.  Dzieci doznające przemocy kierowano do pedagoga szkolnego, występowano do Sądu o nadzór kuratora. Zespół ściśle współpracuje z Komendą Powiatową Policji oraz Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie.

W ramach kampanii informacyjnej opracowano ulotki, plakaty o pracy Punktu Konsultacyjnego oraz wskazówki do kogo należy zgłaszać wszystkie przejawy przemocy. Uruchomiono poradnictwo internetowe – mail przemoc@gops.gorlice.net.pl . Na zebraniach szkolnych pedagog szkolny w trzech szkołach przeprowadził rozmowy edukacyjne z rodzicami na temat wychowania dzieci bez przemocy.

W gazecie lokalnej umieszczono informacje o działalności Punktu Konsultacyjnego.

 Materiały informacyjne zostały dostarczone do następujących instytucji:

1) Zespołów Szkół na terenie Gminy Gorlice,

2) Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie,

  • Komendy Powiatowej Policji,
  • Rad Sołeckich,
  • Ośrodka Terapii Uzależnienia Od Alkoholu i Współuzależnienia.

W 2021 roku odbyło się 6 szkoleń dla członków grup roboczych i Zespołu Interdyscyplinarnego. Tematyka szkoleń była poświęcona procedurze Niebieskiej Karty „Traumy wczesnodziecięce i ich konsekwencje w dorosłym życiu”, „Praca z osobami zaburzonymi psychicznie podczas procedury NK”, „Wypalenie zawodowe w pracy KRPA , ZI i grup roboczych”, „Wykorzystanie dialogu motywującego do pracy Komisji RPA, ZI i grup roboczych”, „Granice i możliwości użycia oraz wykorzystania środków przymusu bezpośredniego”,  „dziecko w roli ofiary i sprawcy przemocy”.

W związku z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 września 2011r w sprawie procedury „NIEBIESKIEJ KARTY ” na Zespół Interdyscyplinarny zostały nałożone dodatkowe zadania.

Wszczęcie procedury następuje poprzez wypełnienie formularza „Niebieska Karta – A” przez przedstawiciela jednego z podmiotów wymienionych w art.9d.ust.2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie tj. przedstawiciela służby zdrowia, przedstawiciela oświaty, przedstawiciela policji, przedstawiciela ośrodka pomocy społecznej, przedstawiciela GKRPA.

Rozpoczynając procedurę, podejmuje się działania interwencyjne mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa osobie, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie.

Po wypełnieniu formularza „Niebieska Karta – A” osobie , co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie, przekazuje się formularz

„Niebieska Karta- B”.

Przekazanie wypełnionego formularza „Niebieska Karta – A” do przewodniczącego zespołu interdyscyplinarnego następuje niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia wszczęcia procedury.

Przewodniczący zespołu interdyscyplinarnego po otrzymaniu formularza

„Niebieska Karta- A” niezwłocznie, nie później niż w ciągu 3 dni od dnia jego otrzymania , przekazuje go członkom zespołu interdyscyplinarnego lub grupy roboczej.

Na posiedzeniu członkowie zespołu interdyscyplinarnego, członkowie grup roboczych  w obecności zaproszonej osoby, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie, dokonują analizy sytuacji rodziny i wypełniają formularz „Niebieska Karta – C” .

Niestawiennictwo osoby, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie nie wstrzymuje prac zespołu interdyscyplinarnego.

Członkowie zespołu interdyscyplinarnego wypełniają formularz „Niebieska Karta- D” w obecności osoby, wobec której istnieje podejrzenie, że stosuje przemoc w rodzinie.

Wszystkie działania są dokumentowane.

Przewodniczący zespołu interdyscyplinarnego wzywa osobę, wobec której istnieje podejrzenie, że stosuje przemoc w rodzinie, na spotkanie zespołu interdyscyplinarnego .

Spotkania z osobami ,co do której istnieje podejrzenie, że są dotknięte przemocą w rodzinie, oraz osobami, wobec których istnieje  podejrzenie, że stosują przemoc w rodzinie, nie mogą być organizowane w tym samym miejscu i czasie.

Członkowie zespołu w stosunku do osoby ,która stosuje przemoc w rodzinie podejmują działania:

  • diagnozują sytuację rodziny, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą
  • przekazują informacje o konsekwencjach popełnionych czynów
  • motywują do udziału w programach korekcyjno-edukacyjnych
  • przeprowadzają rozmowę pod kątem nadużywania alkoholu
  • przekazują informacje o koniecznych do zrealizowania działaniach w celu zaprzestania stosowania przemocy w rodzinie

Zakończenie procedury wymaga udokumentowania w formie protokołu podpisanego przez przewodniczącego zespołu interdyscyplinarnego, który powinien zawierać:

  • dane dotyczące osób, wobec których realizowana była procedura
  • datę rozpoczęcia i zakończenia procedury
  • opis podjętych działań w ramach procedury

O zakończeniu procedury powiadamia się podmioty uczestniczące w procedurze po jej zakończeniu.

 

Analizując realizację Gminnego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i Ochrony Ofiar na lata 2020-2024 na terenie Gminy Gorlice, stwierdza się, że wszystkie zadania w nim zawarte są realizowane na bieżąco.

Należy podkreślić duże zaangażowanie w pracę wszystkich członków Zespołu Interdyscyplinarnego oraz dobrą współpracę instytucji i organizacji zajmujących się problematyką przemocy w rodzinie.

 

Gorlice, 10 styczeń 2022 r.

—————————————

—————————————

Nowy poradnik dla rodziców 2023  (pdf)

—————————————

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie  na lata 2020-2024  (pdf)

—————————————

Osobisty plan awaryjny dla osób doświadczających przemocy domowej w czasie epidemii koronawirusa  (pdf)

—————————————

Informator o działaniach podejmowanych na rzecz osób stosujących przemoc domową (pdf)

—————————————

Baza instytucji publicznych i niepublicznych udzielających pomocy i wsparcia osobom uwikłanym w przemoc w rodzinie stan na 1 lutego 2023 r. – Małopolska  (xls)

Rejestr jednostek poradnictwa specjalistycznego w woj. małopolskim (xls)

Wykaz ośrodków interwencji kryzysowej (pdf)

Wykaz specjalistycznych ośrodków wsparcia ofiar przemocy w rodzinie (pdf)

Wykaz placówek tymczasowego schronienia-2023 (pdf)

Wykaz podmiotów realizujących programy psychologiczno-terapeutyczne dla osób stosujących przemoc w rodzinie (pdf)

Wykaz podmiotów realizujących programy korekcyjno-edukacyjne dla osób stosujących przemoc w rodzinie (pdf)

—————————————

Z uwagi na to, że podczas wakacji wzrasta ryzyko wykorzystania seksualnego dzieci Państwowa Komisja do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej 15 lat przygotowała kampanię „Bezpieczne wakacje”.

Więcej informacji na www.pkdp.gov.pl/